آیا فرهنگ مدیریت پذیر است؟ | وب سایت مهندس علي ماهرالنقش


سرویس فرهنگی از کتاب ” مدل مدیریت جامع فرهنگ ” در کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی رونمایی شد. یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۱۷:۴۱ . . به گزارش خبرنگار خبرگزاری خانه ملت، در جلسه امروز (۱۴ آذرماه) کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی از کتاب “مدل مدیریت جامع فرهنگ” رونمایی شد. کتاب “مدل مدیریت جامع فرهنگ” […]

بازنشر از سایت الف/ . هم زمانی انتشار این مقاله با ابلاغ سیاست های کلی انتخابات، توسط مقام معظم رهبری (مدظله العالی) را به فال نیک می گیرم، و امیدوارم بتوانیم شبیه سازی اندکی از شرایط نموده و ضرورت بازمهندسیِ نظام انتخاباتی و بازنگری جدی در شاخص­های تأیید صلاحیت­ها را در حد مقدور تبیین نماییم. […]

در هفته پدافند غیر عامل، جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان کتاب شبیه سازی بحران “Crisis Simulation” را منتشر نمود.   هر که در عاقبتِ کار نِگَریست، در عاقبتْ نَگِریست ******* کشور ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی طبیعی و سیاسی آن و نیز بروز و ظهور انقلاب اسلامی در آن، در معرض تهدیدات جدّی طبیعی و بشرساز […]

موضوع مدیریت بحران یکی از نیازهای آموزشی سازمان هایی است که در یکی از عرصه های اقتصادی، صنعتی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دفاعی فعالیت می نماید. چرا که هر سازمانی دارای رقبایی است که در صدد پیشی گرفتن از او در عرصه بازار هستند؛ و بحران سازی از سوی رقبا در شرایط فعلی امری طبیعی […]

کلمه سناریو از عبارت لاتین (Scenario) گرفته شده، و دارای معنی واحد، و تعابیر متفاوتی در حوزه های مختلف کاربردی آن است. در عالم هنر کلمه سناریو به عنوان متن یا نمایشنامه ای است که فیلم یا تئاتر بر اساس آن تولید و ایجاد می شود. در این متن تمامی عوامل فیلم، نقش آنها، دیالوگ […]

ساختار شکست کار معادل کلمه لاتین Work Breakdown Structure – WBS است. کاربرد این واژه که در بر گیرنده یک ابزار کارآمد در سیستم های کاری مختلف است، تسهیل کننده و سازماندهی کننده در انجام یک پروژه، یک موضوع، و یا یک فعالیت است. بدین صورت که آن مقوله را در سطوح مختلف تقسیم­بندی می­کند، […]

دو چالش اصلی امروز فرهنگ کشور، یکی عدم وجود نظام جامع فرهنگ است تا همه داشته ها، قوت ها، توانمندی ها و امکانات خود را در یک منظومه واحد و منطقی قرار داده و در راستای ارتقاء سطح فرهنگ به کار گیریم، و دیگری عدم تدوین مدل های عملیاتی و اجرایی دینی (عدم تدوین سبک […]

شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از شجره های طیّبه ای است که پس از انقلاب اسلامی به دست مبارک امام خمینی (ره) غرس شده و در طول زمان حیات خود، همواره از حمایت بی بدیل رهبری معظّم انقلاب بهره مند بوده است. لیکن فرآیند عملکردی، میزان اثربخشی، نوع سازمان دهی و پاره ای مسائل دیگر […]

چاپ این نوشته

آیا فرهنگ مدیریت پذیر است؟

 

در ادامه سلسله مقالات مدیریت جامع فرهنگ پس از بیان ضرورت موضوع، چند سوال کلیدی درباره فرهنگ مطرح کردیم و سپس به ابعاد مختلف موضوع مدیریت، فرهنگ و مدیریت جامع فرهنگ به صورتی بسیار اجمالی پرداختیم. سپس اشاره­ای گذرا به رابطه فرهنگ با سایر مقولات داشتیم؛ و اینک در مقاله دوازدهم به بررسی اجمالی موضوع مهم مدیریت پذیری فرهنگ می­پردازیم.

 

در اینجا هدف پاسخ به شبهه‌ای است که توسط بعضی از علمای حوزه علوم اجتماعی و علوم سیاسی مطرح‌شده و آن این است که:

  • آیا اساساً مقوله فرهنگ قابل مدیریت و برنامه‌ریزی هست یا نه؟
  • و شبهات مشابهی ازاین‌دست.

 

دراین‌باره می‌توان گفت که سه نظریه و رویکرد وجود دارد.

  • نظریه اول: فرهنگ مدیریت پذیر نیست.
  • نظریه دوم: فرهنگ با الگوی مکانیکی و عقلایی مدیریت پذیر هست.
  • نظریه سوم: فرهنگ با الگوی ارگانیک و هنجاری مدیریت پذیر مشروط هست.

 

نظریه اوّل: فرهنگ مدیریت پذیر نیست

در بعضی سخنان شنیده می‌شود که فرهنگ مدیریت پذیر نیست و چون مدیریت پذیر نیست دولت‌ها نباید وقت و منابع خود و مردم را برای مدیریت آن تلف کنند؛ که این عده اندیشمندان بر اساس رویکرد روش‌شناسی تفسیری و تعریف حداکثری از فرهنگ قائل به این نظریه هستند.

دراین‌باره دکتر حسن بنیانیان می‌گوید: «ما سه چهار سال است رشته سیاست‌گذاری فرهنگی را بازکرده‌ایم. اساتید هم برای آن نداریم. آن‌هایی نیز که هستند این رشته را قبول ندارند و استاد در حال اثبات این است که فرهنگ مدیریت پذیر نیست و لذا سیاست‌گذاری هم‌معنا ندارد! علت این است که یک علوم انسانی غلطی از غرب در کشور انباشته‌شده است که کارآمدی لازم را برای اداره کشور ندارد.»

اگر از جامعه‌شناسان بپرسید می‌گویند اساساً فرهنگ مدیریت پذیر نیست؛ زیرا فرهنگ یک پروسه است و پروژه نیست. خود فرهنگ، رویش و ریزش دارد. فرهنگ دارای ریشه تاریخی است و در یک فرآیند تاریخی، فرهنگ، فرازوفرودهایی پیدا می‌کند، دست کسی هم نیست. به همین دلیل وقتی‌که مقام معظم رهبری در سال گذشته بحث مهندسی فرهنگی کشور را به‌صورت جدی‌تر از قبل در جمع شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح کردند عکس‌العمل­ها شروع شد و صحبت‌هایی ازاین‌دست به میان آمد که شما می‌خواهید یک تجربه شکست‌خورده را تکرار کنید. شما می‌‌خواهید برخورد مکانیکی و برخورد امرونهی با فرهنگ داشته و بگوئید مردم باید این‌گونه باشند چون من می‌گویم من می‌پسندم طبیعی است که مردم هم نمی‌پذیرند. این تجربه شکست‌خورده بلوک شرق است! (پیروزمند, ۱۳۸۶)

 

نظریه دوّم: فرهنگ کاملاً مدیریت پذیر هست

اندیشمندان معتقد به این نظریه، بر اساس مدل روش‌شناسی اثبات‌گرا و با تکیه‌بر تعریف حداقلی از فرهنگ و با رویکردی مکانیکی، قائل به این نظر هستند که فرهنگ و جریانات آن کاملاً قابل مدیریت است.

این عده با نگاهی دودو تا چهارتایی، معتقدند فرهنگ مانند یک ماشین است که اگر اجزای آن را خوب بشناسی و عوامل مؤثر بر فرود و صعود آن را شناسایی کنید، کاملاً می‌توانید فرهنگ را هدایت و رشد و تعالی دهید.

 

نظریه سوّم: فرهنگ مدیریت پذیر مشروط است

نظریه سوم فی­مابین دو نظریه قبل است؛ یعنی نه فرهنگ را مدیریت ناپذیر می‌داند و نه آن را کاملاً قابل مدیریت به‌حساب می‌آورد. بلکه اندیشمندان معتقد به این نظریه بر این باورند که فرهنگ را می‌توان مدیریت نمود، اما با اقتضائات واقعی آن و البته نه به‌طور قطعی و کاملاً مکانیکی.

حامیان این نظریه بر این باورند که زندگی فرهنگی به دلایل زیر باید سازمان یابد: تضمین چندگرایی و آزادی بیان، تضمین دست‌یابی به فرهنگ، تضمین مشارکت تمام گروه‌های مردم در فعالیت‌های فرهنگی، تمرکززدایی یا احتراز از تمرکزگرایی در انجام اقدامات یا فعالیت‌های فرهنگی تا حدی که امکان‌پذیر باشد، تضمین حقوق فرهنگی اقلیت‌ها، کمک به شکوفایی استعدادها، بالا بردن خلاقیت‌های فردی و ارتقاء توسعه اجتماعی، تعدیل بی‌عدالتی اجتماعی در توزیع علم و دانش و …

و چنین سازمانی از زندگی فرهنگی نیازمند مدیریت فرهنگی است.

 

جمع‌بندی

بر اساس مقدماتی که درباره سه نظریه «مدیریت پذیری» یا «مدیریت ناپذیری» و یا «مدیریت پذیری مشروط» فرهنگ بیان شد؛ باید گفت که ما معتقد به «مدیریت پذیری مشروط» فرهنگ هستیم، و در نتیجه می­بایست اجزای مدیریت را در عرصه فرهنگ اعمال و بر آن مدیریت نمود؛ و آنگاه امیدوار بود که با زمینه­سازی­های انجام شده، فرهنگ به سمت رشد و تعالی خود پیش رود.

 

در آخر از همه صاحب نظران و نخبگان عرصه مدیریت و فرهنگ تقاضا می شود تا نقدها و نظرات تکمیلی خود را از طریق سایت www.amaher.ir با نگارنده در میان گذارند.

 

دیدگاه خود را به ما بگویید.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.