- وب سایت مهندس علي ماهرالنقش - http://www.amaher.ir -

ابزارهای نیازسنجی اطلاعاتی

 همانطور که در مقاله متدلوژی نیازسنجی اطلاعاتی برای تحلیل و طراحی سیستم ها گفته شد، نیازسنجی اطلاعاتی یکی از مراحل اصلی برای تحلیل و طراحی سیستم ها است.

در این مقاله سعی بر ارائه تعدادی از ابزارهای نیازسنجی اطلاعاتی است، تا گام اجرایی نیازسنجی را هم پوشش دهیم.


تعدادی از ابزارهای تعیین نیازمندیها

 نمودار استخوان ماهی که مشکلات را در آنها با زنجیره ارتباط علت و معلولی نشان داده می شود

 

ماتریس مشکل، ریشه، راه حل

اهداف بهبود سیستم، مشکلات و محدودیتها همه نوشته می شود در این ماتریس که در جلسه بررسی می شود و راهکارهایی به شکل موردی در می آید که راهکارهای در کنار هم راه حل کلی را نشان می دهد.

مانند ماتریس زیر:

RAD: Rapid Application Development

توسعه کاربردی سریع

سه مشکل اصلی که طراحان سیستم با آن مواجه بوده اند شامل موارد زیر است.

الف ) طولانی شدن روند توسعه در روش های سنت

ب ) عدم مشارکت کاربران  در طراحی سیستم

ج ) بزرگی گروه های توسعه دهنده سیستم

بنابراین ایده RAD از تلاش برای غلبه بر این مشکلات پدید آمد، و به دنبال کاهش زمان ، هزینه و ریسک پروژه، مشارکت حداکثری کاربران در طراحی و افزایش قابلیت اعتماد در طراحی سیستم های ساخت یافته است.

تعریف RAD: مجموعه ای ازتکنیک ها و فنونی است که برای ایجاد شتاب بیشتر در فرایند توسعه سیستم به طورمشترک با کاربران و سایر طرف های ذینفع مورد استفاده قرار می گیرد. به عبارت دیگر در این روش تأکید عمده بر کار مشترک بین کارفرما و مجری، در مراحل مختلف توسعه سیستم است .

مرحله بندی اجرای کار در روش  RAD را می توان به صورت زیر نام برد.

برای اجرای RAD  از ابزارهایی استفاده می شود که در ادامه سه دسته کلی آن بیان شده است.

۱٫ ابزارها و روش های نمودارسازی

به طور کلی استفاده از همه ابزارهای نمودارسازی در این روش نیز مورد استفاده است. به ویژه در مراحل طراحی توسط کاربر و ساخت از نمودارهای زیر استفاده می شود :

  1. ۳٫      ابزارهای CASE: (Computer Aided Software Engineering)  

(مهندسی نرم افزار به کمک کامپیوتر)

یکی از ویژگیهای ممیّزه RAD تأکید شدید آن بر استفاده از ابزارهای CASE در جریان پیشبرد مراحل تحلیل، طراحی و ساخت سیستم است . استفاده از CASE به دو دلیل عمده زیر برای اجرای روش RAD ضروری است :

RAD بر استفاده از ابزارهای مجتمع CASE تأکید دارد، یعنی ابزارهایی که همه مراحل تحلیل، طراحی، ساخت، آزمون و مستندسازی سیستم ها را بتوان با کمک آنها در یک محیط واحد انجام داد. این محیط همچنین باید توانایی تولید سریع نمونه هایی از صفحات، دریچه ها، منوها و گزارش های مورد نیاز کاربران را داشته باشد.

۳٫ جلسات JAD  (Joint application design)

« طراحی کاربردی مشترک»

جلسات JAD  به عنوان یک فن برای جمع آوری اطلاعات به حساب می آید، و به دلیل اهمیتی که جلسات JAD در روند اجرای روش RAD دارند، شایسته است این جلسات را به عنوان ابزارهای عمده پیش برد روش مورد بررسی قرار دهیم. این روش به عنوان یک روش سریع و مناسب برای دریافت نظرات کاربران، به عنوان جایگزینی برای روشهای سنتی مصاحبه و تکمیل پرسشنامه پذیرفته شده است.

دو عنصر مهم در این روش (JAD) استفاده هم زمان از موارد زیر است.

در این روش بر اساس مراحل زیر عمل می کنند.

۱-    تعیین موضوعات و محدودیت  های پروژه

۲-    تعیین فاکتورهای موفقیت کلیدی

۳-    تعریف خروجی های مورد نظر پروژه (نیازها و فرآیندهای قسمت های مختلف سازمان)

۴-    تعریف برنامه فعالیت های جلسات (حداکثر مدت زمان برگزاری این جلسات ۷ روز کاری است)

۵-    انتخاب شرکت کنندگان در جلسات (از بین اعضای کلیدی سازمان)

۶-    انتخاب رهبر جلسات طوفان ذهنی

۷-    آماده سازی مواد اولیه مورد نیاز برای جلسات

۸-    سازماندهی فعالیت ها و تمرین های کارگاه آموزشی

۹-    آماده سازی، اطلاع رسانی  و آموزش شرکت کنندگان در جلسات

۱۰-هماهنگی موارد لجستیکی (مکان، ملزومات، پذیرایی، …) کارگاه

۱۱-تشکیل جلسات طوفان ذهنی

۱۲-اخذ، دسته بندی و جمع بندی نیازهای سازمان از زبان مدیران کلیدی آن

DFD: Data Flow Diagram  (نمودار جریان داده ها)

نمودار جریان داده ها، به سیستم بصورت جریان داده هایی که وارد آن شده و پردازشهایی که بر روی آنها انجام می شود تا برون داده هایی تولید شود ، می نگرد.

چهار نوع نمودار جریان داده ها DFD تعریف شده است:

۱- DFD فیزیکی سیستم موجود : چگونه سیستم موجود عمل می کند.

۲- DFD منطقی سیستم موجود : آنچه سیستم موجود انجام می دهد.

۳- DFD منطقی سیستم جدید : آنچه سیستم مطلوب باید انجام دهد.

۴- DFD فیزیکی سیستم جدید: آنگونه ای که سیستم مطلوب باید عمل کند.

روش مستندسازی نیازمندی های سیستم

(با استفاده از Use Case)

 

نمونه ای از ابزارهای نیازسنجی اطلاعاتی سازمان

تعدادی از ابزارهای موجود در دانشگاه کانزاس که برای طراحی سیستم و نیازسنجی استفاده می شود در لینک های زیر ارائه شده است.

Asset Mapping:       ftp://ceftp.unh.edu/AssetMap.doc [1]

Concerns Survey:   ftp://ceftp.unh.edu/ComConSurv.doc [2]

Needs Survey:        ftp://ceftp.unh.edu/ComNeedSurv.doc [3]

Focus Groups:        ftp://ceftp.unh.edu/FocGroups.doc [4]

Interviews:             ftp://ceftp.unh.edu/Interviews.doc [5]

Public Forum:         ftp://ceftp.unh.edu/PublicForum.doc [6]