حسن ظن یا سوء ظن | وب سایت مهندس علي ماهرالنقش


سرویس فرهنگی از کتاب ” مدل مدیریت جامع فرهنگ ” در کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی رونمایی شد. یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۱۷:۴۱ . . به گزارش خبرنگار خبرگزاری خانه ملت، در جلسه امروز (۱۴ آذرماه) کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی از کتاب “مدل مدیریت جامع فرهنگ” رونمایی شد. کتاب “مدل مدیریت جامع فرهنگ” […]

بازنشر از سایت الف/ . هم زمانی انتشار این مقاله با ابلاغ سیاست های کلی انتخابات، توسط مقام معظم رهبری (مدظله العالی) را به فال نیک می گیرم، و امیدوارم بتوانیم شبیه سازی اندکی از شرایط نموده و ضرورت بازمهندسیِ نظام انتخاباتی و بازنگری جدی در شاخص­های تأیید صلاحیت­ها را در حد مقدور تبیین نماییم. […]

به گزارش خبرنگار سلامت خبرگزاری تسنیم، غلامرضا پورحیدری با اشاره به برگزاری نشست بیست و چهارم انجمن علمی مدیریت بحران ایران با عنوان “شبیه سازی بحران” اظهار کرد: در این نشست که در سالن کنفرانس دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، علی ماهرالنقش مؤلف کتاب شبیه سازی بحران به ارائه سخنرانی پرداختند و […]

سلسله مقالات مدیریت راهبردی و جامع فرهنگ یادداشت: علی ماهرالنقش – روزنامه اصفهان زیبا – ۱۶ تیر  ۱۳۹۴ *   *   *   *   * چنانچه در مقاله قبل گذشت سلسله مقالات مدیریت جامع فرهنگ ایجاد زمینه برای نقد، تکمیل، بهره­ برداری و رشد و تعالی موضوع مدیریت جامع فرهنگ، به صورت هفتگی منتشر خواهد شد. در […]

رهبر معظم انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۳ در دیدار با هنرمندان و مسئولان فرهنگی کشور چنین گفته اند: … «و اما در عرصه‌ی فرهنگ، بنده به معنای واقعىِ کلمه، احساس نگرانی میکنم و حقیقتاً دغدغه دارم. این دغدغه از آن دغدغه‌هایی است که آدمی به خاطر آن، گاهی ممکن است نصفِ شب هم از خواب […]

در هفته پدافند غیر عامل، جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان کتاب شبیه سازی بحران “Crisis Simulation” را منتشر نمود.   هر که در عاقبتِ کار نِگَریست، در عاقبتْ نَگِریست ******* کشور ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی طبیعی و سیاسی آن و نیز بروز و ظهور انقلاب اسلامی در آن، در معرض تهدیدات جدّی طبیعی و بشرساز […]

یک شهر خوب و ایده آل، چه شهری است؟ ………… مردم در آن دارای آسایش باشند؟ (توجّه به جسم انسان) مردم در آن دارای آرامش باشند؟ (توجّه به روح انسان) شهری است که خلّاق باشد؟ پیشرفته و مدرن باشد؟ توسعه یافته باشد؟ مردم محور باشد؟ سرآمد باشد؟ زیبا باشد؟ ……. ؟ ………………. اگر بخواهیم نگاهی […]

موضوع مدیریت بحران یکی از نیازهای آموزشی سازمان هایی است که در یکی از عرصه های اقتصادی، صنعتی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دفاعی فعالیت می نماید. چرا که هر سازمانی دارای رقبایی است که در صدد پیشی گرفتن از او در عرصه بازار هستند؛ و بحران سازی از سوی رقبا در شرایط فعلی امری طبیعی […]

حجت‌الاسلام احمد سالک، نائب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی راه‌اندازی قرارگاه‌های فرهنگ را از اولویت های کمیسیون فرهنگی مجلس برشمرد و در بیانی صریح خواستار پاسخگویی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره علت عدم راه اندازی قرارگاه های فرهنگ در کشور شد. ……………………… به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات باشگاه خبری فارس «توانا»، چندی […]

تحریم های فلج کننده باید مردم ایران را مجبور به پذیرش شرایط غرب و در رأس آنها آمریکا کند، چرا که استکبار چند هدف را هم زمان دنبال می کند. ۱- شکستن الگوی مقاومت (انقلاب اسلامی) در برابر استکبار و قلدران جهانی ۲- نا امید کردن حرکت های نوظهور بیداری اسلامی در سایر کشورها ۳- […]

کلمه سناریو از عبارت لاتین (Scenario) گرفته شده، و دارای معنی واحد، و تعابیر متفاوتی در حوزه های مختلف کاربردی آن است. در عالم هنر کلمه سناریو به عنوان متن یا نمایشنامه ای است که فیلم یا تئاتر بر اساس آن تولید و ایجاد می شود. در این متن تمامی عوامل فیلم، نقش آنها، دیالوگ […]

اگر چه همواره طراحی و بهینه سازی سیستم یکی از آرزوهای هر مدیر توانا و خردمندی بوده، لیکن یکی از چالش های مهم در بهینه سازی سیستم ها و نظامات موجود مقاومت و کارشکنی افراد ذی نفوذ در سازمان است، که منافع شان تهدید می شود! این مطلب به خصوص در سازمان هایی که دارای […]

ما فرزندان دلیل هستیم، و آنجا می رویم که دلایل راهنمایی مان کنند. برای ارزیابی و ارزشیابی هر موضوعی شاخص و خط کش نیاز است. اگر خط کش استانداردی وجود داشته باشد، آنگاه می توان با اطمینان و به دور از سوگیری و حب و بغض های فردی و گروهی و … نسبت به مسایل […]

مهندس ماهرالنقش در مصاحبه اختصاصی با هفته نامه جام اصفهان تاکید کرد : قرارگاه فرهنگ نباید با مدیریت سیاسی اداره شود …………………………………………….. همه عقلا قبول دارند که در مقابل هجمه دشمن، باید کار منسجم و هماهنگی انجام داد … پس اگر بپذیریم که به فرهنگ کشور حمله شده، و ما باید در مقابل این هجمه […]

نوشته حضرت آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی ………………….. مرحوم حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین ابوترابی برایم نقل کرد که در یکی از کمپ‌ها و اردوگاه‌های اسرای ایرانی در عراق، مسئول اردوگاه تغییر کرد و سرهنگ بعثی سختگیری آمد. وقتی دید اسرا به یکی اقتدا کردند و نماز جماعت می‌خوانند، اعلام کرد نماز جماعت ممنوع و پیش نماز را که یک […]

چند روز پیش که صحبت های مقام معظّم رهبری (مدظلّه العالی) را در جمع جوانان استان خراسان شمالی شنیدم؛ به یاد خاطره ی جلسه ای افتادم، حدود یک سال و اندی پیش، با مسئولان عالی فرهنگی یک استان. در آن جلسه قرار بود بر روی سندی که  بر موضوع مدیریت جامع فرهنگ و قرارگاه فرهنگ […]

ساختار شکست کار معادل کلمه لاتین Work Breakdown Structure – WBS است. کاربرد این واژه که در بر گیرنده یک ابزار کارآمد در سیستم های کاری مختلف است، تسهیل کننده و سازماندهی کننده در انجام یک پروژه، یک موضوع، و یا یک فعالیت است. بدین صورت که آن مقوله را در سطوح مختلف تقسیم­بندی می­کند، […]

دو چالش اصلی امروز فرهنگ کشور، یکی عدم وجود نظام جامع فرهنگ است تا همه داشته ها، قوت ها، توانمندی ها و امکانات خود را در یک منظومه واحد و منطقی قرار داده و در راستای ارتقاء سطح فرهنگ به کار گیریم، و دیگری عدم تدوین مدل های عملیاتی و اجرایی دینی (عدم تدوین سبک […]

شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از شجره های طیّبه ای است که پس از انقلاب اسلامی به دست مبارک امام خمینی (ره) غرس شده و در طول زمان حیات خود، همواره از حمایت بی بدیل رهبری معظّم انقلاب بهره مند بوده است. لیکن فرآیند عملکردی، میزان اثربخشی، نوع سازمان دهی و پاره ای مسائل دیگر […]

چاپ این نوشته

حسن ظن یا سوء ظن

همواره در ذهن مومنین، دوتایی هایی وجود دارد، که بر اساس اصول و متناسب با شرایط باید یکی را انتخاب نموده و عمل صالح را برگزینند، و به آن عمل نمایند. یکی از این موارد دوتایی حسن‌ظن و سوء‌ظن است.

در این باب سوالی همواره در ذهن مومنان وجود دارد که آیا باید همواره حسن ظن داشت و حمل بر صحت نمود، و یا گاهی و در بعضی مواضع نباید حسن ظن داشت؟! البته در اینجا دو مخاطب را از هم جدا می کنیم. زیرا سوالی مطرح است که حسن ظن به چه کسی؟ حسن ظن به خدا یا مردم؟

 

بدیهی است حسن ظن به خدا یکی از اصول عقلی و نیز دینی ماست. چنانچه خداوند می فرماید: «وَیُعَذِّبَ المُنافِقینَ وَالمُنافِقاتِ وَالمُشرِکینَ وَالمُشرِکاتِ الظّانّینَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوءِ عَلَیهِم دائِرَهُ السَّوءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَیهِم وَلَعَنَهُم وَأَعَدَّ لَهُم جَهَنَّمَ وَساءَت مَصیرًا» یعنی: «و  مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرک را که به خدا گمان بد می‌برند مجازات کند؛ (آری) حوادث ناگواری (که برای مؤمنان انتظار می‌کشند) تنها بر خودشان نازل می‌شود! خداوند بر آنان غضب کرده و از رحمت خود دورشان ساخته و جهنم را برای آنان آماده کرده؛ و چه بد سرانجامی است!»؛ پس حسن ظن به خدا شرط عقل و علم و دین داری است.

 

اما بحث ما بر روی داشتن و یا نداشتن حسن ظن به مردم است. لذا در اینجا مروری سریع و اجمالی به مطلب می نماییم.

——————————-

در دین اسلام اصل بر حسن‌ظن به دیگران است. چنانچه خداوند می فرماید: «لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَ‏ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَیْراً وَ قالُوا هذا إِفْکٌ مُبینٌ»[۱] یعنی: «چرا هنگامى که آن بهتان را شنیدید مردان و زنان مؤمن به خود گمان نیک نبردند و نگفتند که این تهمتى آشکار است؟» و در قانون مدنی کشور نیز به پیروی از فقه امامیه، اصل صحت را به صراحت پذیرفته است؛ و اجمالًا مى‏توان گفت اصل صحت به نوع برخورد و قضاوت انسان درباره گفتار و کردار و عقاید دیگران (مسلمانان یا اعم از مسلمانان و غیر مسلمانان) مربوط مى‏شود.[۲]

 

پس پیش فرض ما در تعاملات اجتماعی حسن ظن است. امّا:

 

این اصل مانند بسیاری از اصول دیگر استثنائاتی هم دارد! که اگر به آنها توجه ننماییم سادگی نموده ایم و این هم خلاف عقل و شرع است! لذا در ادامه تعدادی از احادیث مرتبط را ذکر می نماییم، تا با دقت در حال و احوال روزگار، عمل صالح نماییم.

 

در چند جا خوش‌گمان نباش

 

  • ۱- هنگامى که فساد بر زمان و اهل زمان مستولى شد، خوش‌گمان نباش

قال علی (علیه السلام) : «إِذَا اسْتَوْلَى الصَّلاَحُ عَلَى الزَّمَانِ وَأَهْلِهِ ثُمَّ أَسَاءَ رَجُلٌ الظَّنَّ بِرَجُلٍ لَمْ تَظْهَرْ مِنْهُ حوبهٌفَقَدْ ظَلَمَ! وَإِذَا اسْتَوْلَى الْفَسَادُ عَلَى الزَّمَانِ وأَهْلِهِ فَأَحْسَنَ رَجُلٌ الظَّنَّ بِرَجُلٍ فَقَدْ غَرَّرَ»[۳] یعنی: «هنگامى که صلاح و نیکى بر زمان و مردم زمان گسترش یابد،دراین حال اگر کسى گمان بد به دیگرى ببرد که از او گناهى ظاهر نشده به اوستم کرده است!و هنگامى که فساد بر زمان و اهل زمان مستولى شود هر کسى‏گمان خوب به دیگرى ببرد خود را فریب داده است

 

و در همین باب امام هادی (علیه السلام) می فرمایند: «إِذَا کَانَ زَمَانٌ، اَلعَدلُ فِیهِ أَغلَبَ مِنَ الجَورِ فَحَرَامٌ أَن یُظَنَّ بِأَحَدٍ سُوءً حَتَّی یعلَمَ ذَلِکَ مِنهُ، وَإِذَا کَانَ زَمَانٌ، اَلجَورُ أَغلَبَ فِیهِ مِنَ العَدلِ فَلَیسَ لأَحَدٍ أَن یَظُنَّ بِأَحَدٍ خَیراً مَا لم یَعلَم ذَلِکَ مِنهُ[۴]  یعنی: «هرگاه روزگاری بود که عدالت در آن بر ستم غالب باشد، حرام است که به کسی گمان بد بری مگر این که بدی او بر تو معلوم شود و هرگاه روزگاری بود که در آن ظلم و ستم بر عدل و دادگری غالب باشد، هیچ کس نباید به کسی گمان نیک برد، مگر این که خوبی او بر وی معلوم شود.»

 

  • ۲- نسبت به دشمن خوش‌گمان نباش

قال علی (علیه السلام): الْحَذَرَ کُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّکَ بَعْدَ صُلْحِهِ فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیَتَغَفَّلَ فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فِی ذَلِکَ حُسْنَ الظَّن. [۵] یعنی: «پس از صلح به کلى از دشمن حذر کن، چه بسا که دشمن براى غافلگیر کردن تن به صلح دهد. در این زمینه طریق احتیاط گیر، و به راه خوش گمانى قدم مگذار

 

  • ۳- به کسی که از تو ضرری دیده خوش‌گمان نباش

قال علی (علیه السلام): إِنَّ أَحَقَّ مَنْ حَسُنَ ظَنُّکَ بِهِ لَمَنْ حَسُنَ بَلَاؤُکَ عِنْدَهُ وَ إِنَّ أَحَقَّ مَنْ سَاءَ ظَنُّکَ بِهِ لَمَنْ سَاءَ بَلَاؤُکَ عِنْدَه. [۶] یعنی: «همانا کسی، مستحق خوش گمانی است، که از تو به او نیکی رسیده و از بلای تو در امان بوده، همچنین کسی سزاوار بدگمانی است که تو به او بلائی رسانده ای و از تو خیر ندیده. یعنی اگر به چنین کسی بدگمان باشی، راه دوری نرفته ای.»

 

  • ۴- در انتصابات و تأیید صلاحیت ها خوش‌گمان نباش

 

قال علی (علیه السلام): لَا یَکُنِ اخْتِیَارُکَ إِیَّاهُمْ عَلَى فِرَاسَتِکَ وَ اسْتِنَامَتِکَ وَ حُسْنِ الظَّنِّ مِنْکَ فَإِنَّ الرِّجَالَ یَتَعَرَّضُونَ [یَتَعَرَّفُونَ‏] لِفِرَاسَاتِ الْوُلَاهِ بِتَصَنُّعِهِمْ وَ حُسْنِ [حَدِیثِهِمْ‏] خِدْمَتِهِم‏ …[۷] یعنی: «در گزیدن این کاتبان تنها به فراست و اطمینان، و خوش گمانى خود اعتماد مکن که مردم براى جلب نظر والیان به آراستن ظاهر مى‏پردازند، و خوش خدمتى را پیشه مى‏سازند. …. لیکن آنان را بیازماى به خدمتى که براى والیان نیکوکار پیش از تو عهده‏دار بوده‏اند، و بر آن کس اعتماد کن که میان همگان اثرى نیکو نهاده، و به امانت از همه شناخته‏تر است- و امتحان خود را داده- که این نشانه خیرخواهى تو براى- دین- خداست و براى کسى که کار او بر عهده شماست‏.»

 

اللهم اصلح کل فاسد من امور المسلمین

والسلام

 

———————————————————-

[۱] سوره نور – آیه ۱۲

[۲] http://wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%B5%D8%AD%D8%AA

[۳] نهج البلاغه،حکمت ۱۱۴: نهج البلاغه (للصبحی صالح) / ۴۸۹ / [۱۱۰] ۱۱۴ …..  ص : ۴۸۹

[۴] أعلام الدین فی صفات المؤمنین / ۳۱۲ / من کلام الإمام أبی الحسن علی بن محمد بن الرضا ع …..  ص : ۳۱۱ :

بحار الأنوار (ط – بیروت) / ج‏۷۵ / ۳۷۰ / باب ۲۸ مواعظ أبی الحسن الثالث ع و حکمه …..  ص : ۳۶۵

[۵] نهج البلاغه، نامه به مالک اشتر، ۴۴۲: نهج البلاغه (للصبحی صالح) / ۴۴۲ / ۵۳ ۴۰۰۰  ص : ۴۲۶

[۶] نهج البلاغه – ۴۳۱: نهج البلاغه (للصبحی صالح) / ۴۳۱ / ۵۳ ۴۰۰۰ ص : ۴۲۶

[۷] نهج البلاغه ص ۴۳۷: نهج البلاغه (للصبحی صالح) / ۴۳۷ / ۵۳ ۴۰۰۰  ص : ۴۲۶

۲ دیدگاه نوشته شده است! می توانید دیدگاه خود را بنویسید

  1. جواد گفت:

    مطلب بسیار خوبی بود
    فقط در تیتر سوم ، “کسب” را به ‘کسی’ تبدیل کنید

دیدگاه خود را به ما بگویید.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.