- وب سایت مهندس علي ماهرالنقش - http://www.amaher.ir -

درماندگی آموخته شده

 

مطلب جالبی توسط یکی از دوستان خوبم دریافت کردم که در ادامه بیان می شود.

 

مارتین سلیگمن[۱] [1] یک روانشناس و استاد دانشگاه است، که نظریه معروفی را با نام «درماندگی آموخته‌شده»[۲] [2] بیان نموده، که به طور گسترده‌ای میان دانشمندان و روانشناسان بالینی مطرح است.

 

او در آزمایشی به تأثیر ناکامی بر رفتار یک اردک ماهی می‌پردازد. یک اردک‌ماهی را در آکواریمی قرار دادند که تعداد زیادی ماهی کپور در اطراف آن شناور بودند. وقتی اردک ماهی به وفور ذخیره غذایی در اطراف خود عادت کرد، میان او و ماهی‌های دیگر یک دیوار شیشه‌ای قرار دادند. وقتی اردک ماهی گرسنه شد سعی کرد خود را به ماهیهای کپور برساند ولی مدام سرش به دیوار شیشه‌ای برخورد کرد. در وهله اول نیاز او به غذا شدت یافت و اردک ماهی سخت‌تر از پیش تلاش کرد به ماهیهای کپور دست یابد. ولی بالاخره، شکست مکرر در وصول به هدف به اندازه کافی موجب ناکامی او گردید، به طوری که دیگر برای خوردن ماهی‌ها کوششی نکرد. در واقع وقتی دیواره شیشه‌ای را برداشتند و ماهی‌های کپور دوباره در اطراف اردک ماهی شروع به شنا کردند، دیگر هیچ فعالیت هدف‌نگری از طرف اردک‌ماهی صورت نگرفت. بالاخره اردک ماهی در حالی‌که در میان وفور خوراکی قرار داشت از شدت گرسنگی جان سپرد (هرسی و بلانچارد، ترجمه علاقه بند، ۱۳۷۷، ص ۲۸).

 

 

روشی که در رام نمودن و تربیت فیل های وحشی در کشورهای جنوب شرق آسیا مورد استفاده قرار می گیرد. به این صورت که در ابتدا پاهای فیل را با طناب‌های محکمی می‌بندند و فیل پس از تلاش بسیار می‌فهمد که نمی‌توان آن‌ها را پاره کرد. پس از آن فیل را با یک نخ نازک که به سادگی پاره می‌شود می‌بندند اما فیل هیچ وقت سعی نمی‌کند این طناب را پاره کند!

learnes-hoplessness3

او به این جمع بندی می رسد که درماندگی آموخته شده معرف منفی‌ترین حالت درک از خود است. این مفهوم در حوزه تعلیم و تربیت به یادگیرندگانی اشاره می‌کند که کوشش را با پیشرفت مرتبط نمی‌دانند. آنها یادگیرندگانی هستند که فکر می‌کنند هر کاری انجام دهند به موفقیت دست نمی‌یابند. به عبارتی حالت ویژه‌ای است که اغلب در نتیجه اعتقاد فرد مبنی بر اینکه رویدادها در کنترل او نیستند، در او ایجاد می‌شود.

 

کلید واژگان این پدیده مهلک را مشتمل برای موارد می توان یافت:

 

————————–

[۱] [3] Martin Seligman

[۲] [4] Learned helplessness