فساد و راه های مبارزه با آن - قسمت اوّل | وب سایت مهندس علي ماهرالنقش


سرویس فرهنگی از کتاب ” مدل مدیریت جامع فرهنگ ” در کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی رونمایی شد. یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۱۷:۴۱ . . به گزارش خبرنگار خبرگزاری خانه ملت، در جلسه امروز (۱۴ آذرماه) کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی از کتاب “مدل مدیریت جامع فرهنگ” رونمایی شد. کتاب “مدل مدیریت جامع فرهنگ” […]

بازنشر از سایت الف/ . هم زمانی انتشار این مقاله با ابلاغ سیاست های کلی انتخابات، توسط مقام معظم رهبری (مدظله العالی) را به فال نیک می گیرم، و امیدوارم بتوانیم شبیه سازی اندکی از شرایط نموده و ضرورت بازمهندسیِ نظام انتخاباتی و بازنگری جدی در شاخص­های تأیید صلاحیت­ها را در حد مقدور تبیین نماییم. […]

به گزارش خبرنگار سلامت خبرگزاری تسنیم، غلامرضا پورحیدری با اشاره به برگزاری نشست بیست و چهارم انجمن علمی مدیریت بحران ایران با عنوان “شبیه سازی بحران” اظهار کرد: در این نشست که در سالن کنفرانس دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، علی ماهرالنقش مؤلف کتاب شبیه سازی بحران به ارائه سخنرانی پرداختند و […]

سلسله مقالات مدیریت راهبردی و جامع فرهنگ یادداشت: علی ماهرالنقش – روزنامه اصفهان زیبا – ۱۶ تیر  ۱۳۹۴ *   *   *   *   * چنانچه در مقاله قبل گذشت سلسله مقالات مدیریت جامع فرهنگ ایجاد زمینه برای نقد، تکمیل، بهره­ برداری و رشد و تعالی موضوع مدیریت جامع فرهنگ، به صورت هفتگی منتشر خواهد شد. در […]

رهبر معظم انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۳ در دیدار با هنرمندان و مسئولان فرهنگی کشور چنین گفته اند: … «و اما در عرصه‌ی فرهنگ، بنده به معنای واقعىِ کلمه، احساس نگرانی میکنم و حقیقتاً دغدغه دارم. این دغدغه از آن دغدغه‌هایی است که آدمی به خاطر آن، گاهی ممکن است نصفِ شب هم از خواب […]

در هفته پدافند غیر عامل، جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان کتاب شبیه سازی بحران “Crisis Simulation” را منتشر نمود.   هر که در عاقبتِ کار نِگَریست، در عاقبتْ نَگِریست ******* کشور ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی طبیعی و سیاسی آن و نیز بروز و ظهور انقلاب اسلامی در آن، در معرض تهدیدات جدّی طبیعی و بشرساز […]

یک شهر خوب و ایده آل، چه شهری است؟ ………… مردم در آن دارای آسایش باشند؟ (توجّه به جسم انسان) مردم در آن دارای آرامش باشند؟ (توجّه به روح انسان) شهری است که خلّاق باشد؟ پیشرفته و مدرن باشد؟ توسعه یافته باشد؟ مردم محور باشد؟ سرآمد باشد؟ زیبا باشد؟ ……. ؟ ………………. اگر بخواهیم نگاهی […]

موضوع مدیریت بحران یکی از نیازهای آموزشی سازمان هایی است که در یکی از عرصه های اقتصادی، صنعتی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دفاعی فعالیت می نماید. چرا که هر سازمانی دارای رقبایی است که در صدد پیشی گرفتن از او در عرصه بازار هستند؛ و بحران سازی از سوی رقبا در شرایط فعلی امری طبیعی […]

حجت‌الاسلام احمد سالک، نائب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی راه‌اندازی قرارگاه‌های فرهنگ را از اولویت های کمیسیون فرهنگی مجلس برشمرد و در بیانی صریح خواستار پاسخگویی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره علت عدم راه اندازی قرارگاه های فرهنگ در کشور شد. ……………………… به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات باشگاه خبری فارس «توانا»، چندی […]

تحریم های فلج کننده باید مردم ایران را مجبور به پذیرش شرایط غرب و در رأس آنها آمریکا کند، چرا که استکبار چند هدف را هم زمان دنبال می کند. ۱- شکستن الگوی مقاومت (انقلاب اسلامی) در برابر استکبار و قلدران جهانی ۲- نا امید کردن حرکت های نوظهور بیداری اسلامی در سایر کشورها ۳- […]

کلمه سناریو از عبارت لاتین (Scenario) گرفته شده، و دارای معنی واحد، و تعابیر متفاوتی در حوزه های مختلف کاربردی آن است. در عالم هنر کلمه سناریو به عنوان متن یا نمایشنامه ای است که فیلم یا تئاتر بر اساس آن تولید و ایجاد می شود. در این متن تمامی عوامل فیلم، نقش آنها، دیالوگ […]

اگر چه همواره طراحی و بهینه سازی سیستم یکی از آرزوهای هر مدیر توانا و خردمندی بوده، لیکن یکی از چالش های مهم در بهینه سازی سیستم ها و نظامات موجود مقاومت و کارشکنی افراد ذی نفوذ در سازمان است، که منافع شان تهدید می شود! این مطلب به خصوص در سازمان هایی که دارای […]

ما فرزندان دلیل هستیم، و آنجا می رویم که دلایل راهنمایی مان کنند. برای ارزیابی و ارزشیابی هر موضوعی شاخص و خط کش نیاز است. اگر خط کش استانداردی وجود داشته باشد، آنگاه می توان با اطمینان و به دور از سوگیری و حب و بغض های فردی و گروهی و … نسبت به مسایل […]

مهندس ماهرالنقش در مصاحبه اختصاصی با هفته نامه جام اصفهان تاکید کرد : قرارگاه فرهنگ نباید با مدیریت سیاسی اداره شود …………………………………………….. همه عقلا قبول دارند که در مقابل هجمه دشمن، باید کار منسجم و هماهنگی انجام داد … پس اگر بپذیریم که به فرهنگ کشور حمله شده، و ما باید در مقابل این هجمه […]

نوشته حضرت آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی ………………….. مرحوم حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین ابوترابی برایم نقل کرد که در یکی از کمپ‌ها و اردوگاه‌های اسرای ایرانی در عراق، مسئول اردوگاه تغییر کرد و سرهنگ بعثی سختگیری آمد. وقتی دید اسرا به یکی اقتدا کردند و نماز جماعت می‌خوانند، اعلام کرد نماز جماعت ممنوع و پیش نماز را که یک […]

چند روز پیش که صحبت های مقام معظّم رهبری (مدظلّه العالی) را در جمع جوانان استان خراسان شمالی شنیدم؛ به یاد خاطره ی جلسه ای افتادم، حدود یک سال و اندی پیش، با مسئولان عالی فرهنگی یک استان. در آن جلسه قرار بود بر روی سندی که  بر موضوع مدیریت جامع فرهنگ و قرارگاه فرهنگ […]

ساختار شکست کار معادل کلمه لاتین Work Breakdown Structure – WBS است. کاربرد این واژه که در بر گیرنده یک ابزار کارآمد در سیستم های کاری مختلف است، تسهیل کننده و سازماندهی کننده در انجام یک پروژه، یک موضوع، و یا یک فعالیت است. بدین صورت که آن مقوله را در سطوح مختلف تقسیم­بندی می­کند، […]

دو چالش اصلی امروز فرهنگ کشور، یکی عدم وجود نظام جامع فرهنگ است تا همه داشته ها، قوت ها، توانمندی ها و امکانات خود را در یک منظومه واحد و منطقی قرار داده و در راستای ارتقاء سطح فرهنگ به کار گیریم، و دیگری عدم تدوین مدل های عملیاتی و اجرایی دینی (عدم تدوین سبک […]

شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از شجره های طیّبه ای است که پس از انقلاب اسلامی به دست مبارک امام خمینی (ره) غرس شده و در طول زمان حیات خود، همواره از حمایت بی بدیل رهبری معظّم انقلاب بهره مند بوده است. لیکن فرآیند عملکردی، میزان اثربخشی، نوع سازمان دهی و پاره ای مسائل دیگر […]

چاپ این نوشته

فساد و راه های مبارزه با آن (قسمت اوّل)

پایگاه خبری تحلیلی رویش: گام های تجزیه و تحلیل مقوله ای به نام “فساد”

**

**

در این مقاله سعی نموده ام به صورت بسیار فشرده درباره مفهوم، تعریف، انواع، عوامل و راه های مبارزه با فساد بحثی داشته باشم. بدیهی است برای هر یک از این سرفصل ها می توان ده ها صفحه مطلب ارائه نمود، که بدلیل اثربخشی بیشتر در این جا سعی در اجمال بود.

***

فساد چیست؟

اولین گام برای تجزیه و تحلیل این مطلب، ارائه تعریفی روشن از فساد است. زیرا تا زمانی که به ادبیات واحدی نسبت به این موضوع نرسیم، نمی توانیم درباره آن بحث کنیم؛ چرا که ممکن است کسی موضوعی را فساد بداند و دیگری صَلاح بداند. لذا بسیار خلاصه و تیتروار به تعریف فساد می پردازیم.

 ***

  1. تعریف لغوی فساد

۱٫۱٫   تباه شدن (ترجمان علامهٔ جرجانی) ، ضد صَلاح، به ستم گرفتن مال کسی را، تباهی، خشکسال، فاسد، تباه، گزند و زیان، ظلم و ستم[۱]

۱٫۲٫   تباه شدن، متلاشی شدن، از بین رفتن، تباهی، خرابی، نابودی، فتنه، آشوب،  لهو و لعب، کینه، دشمنی[۲]

۱٫۳٫   انحراف، تباهی، بداخلاقی، مصیبت، بدنامی، قلمه، پیوند، پیوند گیاه، گیاه پیوندی، پیوند بافت، تحصیل پول و مقام و غیره از راه های نادرست، ساخت و پاخت، سوء استفاده، اختلاس، خندق، پیوند زدن، بهم پیوستن، جفت کردن، از راه نادرستی تحصیل کردن[۳]

 ***

  1. تعریف اصطلاحی فساد

اما فساد در اصطلاح دارای معانی کمی متفاوت نیز هست، که متناسب با دامنه تعریف آن بیان می شود. در ادامه تعدادی از این تعاریف اصطلاحی بیان می گردد.

۲٫۱٫   «فساد در این قانون هرگونه فعل یا ترک فعلی است که توسط هر شخص حقیقی یا حقوقی به صورت فردی، جمعی یا سازمانی که عمداً و با هدف کسب هرگونه منفعت یا امتیاز مستقیم یا غیرمستقیم برای خود یا دیگری، با نقض قوانین و مقررات کشوری انجام پذیرد؛ یا ضرر و زیانی را به اموال، منافع، منابع یا سلامت و امنیت عمومی و یا جمعی از مردم وارد نماید نظیر رشاء ، ارتشاء ، اختلاس، تبانی، سوءاستفاده از مقام یا موقعیت اداری، سیاسی، امکانات یا اطلاعات، دریافت و پرداخت های غیرقانونی از منابع عمومی و انحراف از این منابع به سمت تخصیص های غیرقانونی، جعل، تخریب یا اختفاء اسناد و سوابق اداری و مالی»[۴]

۲٫۲٫   «فساد سوءاستفاده از قدرت عمومى به نفع منافع خصوصى»[۵]

۲٫۳٫   «فساد، عبارت خواهد بود از نقصان و عدم تمامیّت عمل از آن جهتى که مورد رغبت است»[۶]

۲٫۴٫   «فساد معنای مقابل درستکاری است»[۷]

۲٫۵٫   «فساد در مقابل صَلاح است و به هر کار تخریبی فساد می گویند. بنابر این هر کاری که در جهت نقص و تخریب باشد و یا افراط و تفریط در مسائل فردی و اجتماعی باشد، عنوان فساد بر او صدق می کند»[۸]

۲٫۶٫   «فساد خارج شدن از حد اعتدال است، چه زیاد باشد یا کم و ضدش صلاح است. مورد استعمالش در جان، بدن و اشیائی است که از حد اعتدال و مستقیم خارج شده اند»؛[۹]  و در هر عمل تخریبی استعمال می شود بنابراین به هر کاری که در او نقص باشد، و هر افراط و تفریط در مسائل فردی و اجتماعی فساد می گویند و مصداق فساد هستند.

 ***

  1. انواع فساد چیست؟

بر اساس حوزه های وقوع فساد، می توان انواع فساد را به شرح زیر بیان نمود. البته در بسیاری از مواقع این موارد به صورت ترکیبی ملاحظه می شود. به طور مثال وقتی شاهد فساد اقتصادی هستیم، به طور هم زمان فساد اخلاقی یا سیاسی هم بروز کرده است.

۳٫۱٫   فساد اقتصادی

۳٫۲٫   فساد سیاسی

۳٫۳٫   فساد اعتقادی

۳٫۴٫   فساد اخلاقی

۳٫۵٫   فساد اجتماعی

۳٫۶٫   فساد اداری

 ***

  1. انواع مصادیق فساد

بر اساس تعاریف و دسته بندی های انجام شده برای فساد، مصادیق رایجی را در جامعه بر می شمارند، که در ادامه تعدادی از این مصادیق ذکر گردیده اند.

۴٫۱٫   اختلاس

۴٫۲٫   رشاء (رشوه دادن) و ارتشاء (رشوه گرفتن)

۴٫۳٫   حیف (در مقابل مِیل)

۴٫۴٫   مِیل (در مقابل حیف)

۴٫۵٫   رانت خواری

۴٫۶٫   باند بازی

۴٫۷٫   حزب گرایی (در مقابل حق گرایی)

۴٫۸٫   فامیل سالاری (در مقابل شایسته سالاری)

۴٫۹٫   باند سالاری (در مقابل شایسته سالاری)

۴٫۱۰٫    آشناپرورى

۴٫۱۱٫    انحراف فکری و اعتقادی

۴٫۱۲٫    مکر با خدا و رسول (ص)

۴٫۱۳٫    جنگ با خدا و رسول (ص)

۴٫۱۴٫    نفاق اعتقادی و رفتاری

۴٫۱۵٫    روابط نامشروع جنسی

۴٫۱۶٫    رذائل اخلاقی

۴٫۱۷٫    اعتیاد به مواد مخدّر

۴٫۱۸٫    تعاملات نا سالم اجتماعی

۴٫۱۹٫    قتل نفوس

۴٫۲۰٫    روابط ناسالم اداری

۴٫۲۱٫    حاکمیت سازمان های غیر رسمی بجای سازمان های رسمی

۴٫۲۲٫    ……….

 ***

  1. فساد در قرآن

بعضی از اصطلاحاتی که به معنای فساد در قرآن آمده، با واژه فساد بیان نشده است. بلکه در قالب الفاظ دیگر آمده اند؛ مانند واژۀ «خبال» یعنی زیادی در فساد. کلمۀ «لا تعثوا» به معنای شدت در فساد، و کلمات دیگری؛ مانند «الدخل» در قول خدای متعال «دخلا بینکم» و «الفحشا»، «الثبور»، «البوار»، که همۀ این‌ها افادۀ معنای فساد می دهد. بنابراین اگر بخواهیم تمام آیاتی که به صورت مستقیم و غیر مستقیم مسئلۀ فساد را مطرح کرده اند متعرض بشویم نیاز به نوشتاری مفصل است؛[۱۰] لذا در این مقال فقط به خلاصه ای از موارد که عیناً به کلمه فساد و ریشه آن (فسد) اشاره می شود.

«فساد» در قرآن در مقابل «صَلاح» است، و مُفسد در مقابل مُصلح آمده است.[۱۱]

در قرآن کلماتی که از ریشه و ماده «فسد» آمده اند، در ۴۷ آیه بوده و۵۰ بار تکرار شده اند.[۱۲]

کلمه فساد در انواع آن در کنار تخلّفاتی همچون موارد زیر آمده، که احتمالاً می توان آن ها را جزء فساد به حساب آورد.

  • کسانی که «یخَُدِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِینَ ءَامَنُوا»
  • کسانی که «یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ میثاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ»
  • کسانی که  «یُهْلِکَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ»
  • کسانی که «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْم»
  • کسانی که «أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ»
  • کسانی که «الَّذینَ یُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَساداً»
  • کسانی که «وَ قالَتِ الْیَهُودُ یَدُ اللَّهِ مَغْلُولَهٌ غُلَّتْ أَیْدیهِمْ …. وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَساداً»
  • کسانی که «فَظَلَمُوا بِها»
  • کسانی که «ما جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ»
  • کسانی که «یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ میثاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ»
  • کسانی که «کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبیلِ اللَّهِ»
  • کسانی که «وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَیْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا»
  • کسانی که «عَلا فِی الْأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَها شِیَعاً یَسْتَضْعِفُ طائِفَهً مِنْهُمْ یُذَبِّحُ أَبْناءَهُمْ وَ یَسْتَحْیی‏ نِساءَهُمْ»
  • کسانی که «لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ وَ تَقْطَعُونَ السَّبِیلَ وَ تَأْتُونَ فىِ نَادِیکُمُ الْمُنکَر»
  • کسانی که «تُقَطِّعُوا أَرْحامَکُمْ»

 * * * *

***

ادامه دارد ………



[۱] لغت نامه دهخدا

[۲] فرهنگ معین

[۴] قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد، مصوب ۳/ ۱۰ / ۱۳۹۰

http://rc.majlis.ir/fa/law/show/802617

[۵] http://www.bashgah.net/fa/content/show/7262

[۷] مجمع البحرین، ج ۷، ص ۲۳۱٫

[۹] المفردات، راغب، ماده فسد

[۱۱] قرآن کریم، سوره البقره، ۲۲۰   وَ اللَّهُ یَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ

[۱۲] البقره : ۱۱ / البقره : ۱۲ / البقره : ۲۷ / البقره : ۳۰ / البقره : ۶۰ / البقره : ۲۰۵ / البقره : ۲۲۰ / البقره : ۲۵۱ / آل‏عمران : ۶۳ / المائده : ۳۲ / المائده : ۳۳ / المائده : ۶۴ / الأعراف : ۵۶ / الأعراف : ۷۴ / الأعراف : ۸۵ / الأعراف : ۸۶ / الأعراف : ۱۰۳ / الأعراف : ۱۲۷ / الأعراف : ۱۴۲ / الأنفال : ۷۳ / یونس : ۴۰ / یونس : ۸۱ / یونس : ۹۱ / هود : ۸۵ / هود : ۱۱۶ / یوسف : ۷۳ / الرعد : ۲۵ / النحل : ۸۸ / الإسراء : ۴ / الکهف : ۹۴ / الأنبیاء : ۲۲ / المؤمنون : ۷۱ / الشعراء : ۱۵۲ / الشعراء : ۱۸۳ / النمل : ۱۴ / النمل : ۳۴ / النمل : ۴۸ / القصص : ۴ / القصص : ۷۷ / القصص : ۸۳ / العنکبوت : ۳۰ / العنکبوت : ۳۶ / الروم : ۴۱ / ص : ۲۸ / غافر : ۲۶ / محمد : ۲۲ / الفجر : ۱۲

دیدگاه خود را به ما بگویید.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.