- وب سایت مهندس علي ماهرالنقش - http://www.amaher.ir -

فرهنگ عمومی (هشت): آیا دشمن دانا بهتر از دوست نادان است؟

در اشعار و ضرب المثل های ایرانی درباره دوست نادان و دشمن دانا مطالب زیادی داریم که در مجموع می گوید، دشمن دانا بهتر از دوست نادان است. مانند موارد زیر:

دوستی با مردم دانا نکوست  ///  دشمن دانا به از نادان دوست

دشمن دانا بلندت می کند  ///  بر زمینت می زند نادان دوست

……………..

ضرب دشمن اگرچه با ضرر است  ///   زدن دوست جان گدازتر است

……………..

خصـم دانا که دشمن جان است  ///   بهتر از دوستی که نادان است

……………..

دوستی ابله بتر از دشمنی است  ///   او به هر حیله که دانی راندنی است

……………..

نگه کن که داناى پیشین چه گفت  ///  بدان گه که بگشاد راز نهفت‏

             که دشمن که دانا بود به ز دوست  ///  با دشمن و دوست دانش نکوست‏

             که دانا اگر دشمن جان بود  ///  از آن دوست بهتر که نادان بود

……………..

          دوستى با مردم دانا نکوست  ///  دشمن دانا به از نادان دوست‏

             ز آن که از عاقل جفائى گر رود  ///  از وفاى جاهلان خوشتر بود

             گفت پیغمبر عداوت از خرد  ///  بهتر از مهرى که از جاهل رسد

اما چند نکته:

  1. دشمن

۱٫۱٫   شناخته شده است.

۱٫۲٫   همواره قصد ضربه زدن و نابودی ما را دارد

۱٫۳٫   و چون ما متوجه این امر هستیم، کاملاً مراقب او هستیم، و توطئه هایش را خنثی می کنیم.

  1. اما دوست

۲٫۱٫   چون از دوست خیالمان راحت است، و او را دشمن نمی دانیم

۲٫۲٫   پس اگر این دوست از دانائی لازم برخوردار نباشد، ممکن است ضربات جبران ناپذیری به ما وارد کند

…………………………

از طرف دیگر اگر دشمن دانا را با دشمن نادان مقایسه کنیم، طبیعی است که دشمن دانا خطرش برای ما بیشتر از دشمن نادان است، چرا که با علم به ما ضربه می زند و ضرباتش خطرناک تر است.

…………………………

پس بالاخره دشمن دانا بهتر است یا دوست نادان؟

لذا بهتر است رجوع کنیم به قول معصومین (علیهم السلام) که گفتارشان حجت دنیا و آخرت مان است.

…………………………

«و لقمان فرمود: دشمن حلیم بهتر از دوست نادان مى ‏باشد»[۱]

امیر المؤمنین (علیه السّلام) می فرمایند: «دشمن دانا بهتر از دوست نادان است.»[۲]

امام حسن عسکرى (علیه السّلام) می فرمایند: «دوست نادان مایه رنج و زحمت است.»[۳]

 امیر المؤمنین (علیه السّلام) می فرمایند: «کن بعدوّک العاقل، اوثق منک بصدیقک الجاهل» یعنی «باش بدشمن عاقل خود اعتماد دارنده‏ تر، از دوست نادان خود.»[۴]

امیر المؤمنین (علیه السّلام) می فرمایند: «استشر عدوّک العاقل و احذر رأى صدیقک الجاهل» یعنی «مشورت کن با دشمن عاقل خود و حذر کن از رأى دوست نادان خود» زیرا که دشمن عاقل داند که هرگاه کسى با او مشورت کند خیانت کردن با او معقول نیست باید آنچه صلاح او باشد باو گفت و چون عاقل است اعتماد بر رأى او هست بخلاف دوست نادان که اعتماد بر رأى او نیست.[۵]

امیر المؤمنین (علیه السّلام) می فرمایند: «عدوّ عاقل خیر من صدیق جاهل» یعنی «دشمن عاقل به از دوست نادان است»[۶]

…………………………

پس،

دشمن عاقل از دوست نادان بهتر است

و خدا ما از دوست نادان و دشمن دانا حفظ نماید.

انشاءالله


[۱] بحار الانوار، ج‏۲ ، ایمان و کفر- ترجمه الإیمان و الکفر، بردبارى و گذشت، ص : ۲۹۸

[۲] مواعظ امامان علیهم السلام-ترجمه جلد هفدهم بحار، اندرزها خطبه‏ها و حکمت‏هاى امیر المؤمنین علیه السلام‏

[۳] تحف العقول-ترجمه حسن زاده، سخنان کوتاه امام حسن عسکرى علیه السلام، ص : ۸۸۷

[۴] شرح آقا جمال الدین خوانسارى بر غرر الحکم، ج‏۴ ، ص : ۶۱۱

[۵] شرح آقا جمال الدین خوانسارى بر غرر الحکم، ج‏۲ ، ص : ۲۳۶

[۶] گنج حکمت یا احادیث منظوم، عاقل و جاهل، ص : ۹۸